vrijdag 27 september 2013

Sissy Spacek #1


Over Engeland, Sissy Spacek, familie en Lieke. Verliefdheid in de woorden van zwarte man Mensema.


Nee! Help!

Ik schrok wakker van het gegil van mijn broer die naast me lag op de vloer van de huiskamer van het appartement van onze nicht Carol in het west-Engelse Cheltenham.

-

Wat is er aan de hand, Jack?


Mijn broer knipte het licht aan. Hij zag er bezweet uit en zijn ogen waren groot. Alsof hij een geest had gezien. Wat in zekere zin ook zo was geweest.
Ten eerste had hij een nachtmerrie gehad. Wat daarin precies was voorgevallen wist hij niet meer. Maar zoals het gaat met nachtmerries – of dromen dat je uit een vliegtuig valt (ook een bonafide nachtmerrie) – vlak voordat dat het echt pijn gaat doen, schrik je wakker.
Dat was bij mijn broer ook het geval. Net op tijd was hij wakker geworden. Gelukkig maar. Hij bleek gewoon in zijn slaapzak te liggen, met mij naast zich, ook in een slaapzak. Niet dat dit mijn broer kon geruststellen, want in het flakkerend licht van de dikke kaars verderop – die ik eerderhad gebruikt om nog even wat te lezen in mijn boek – zag hij de wijd open gesperde ogen van Carrie die hem doods aanstaarden.

* * *

Carrie. Van het boek van Stephen King.

* * *

Eind jaren zeventig was Stephen King een van de populairste schrijvers ter wereld. Zijn horrorboeken werden overal uitgebracht, ook in Nederland, zowel in de oorspronkelijke versie als in de vertaling. Jaren later zou ik nog een groot fan van King worden, niet vanwege de horror waaraan ik gewoonlijk een broertje dood heb, maar wel van het ogenschijnlijk gemak van zijn vertellingen.
De doorbraak van Stephen King kwam begin jaren zeventigmet de roman ‘Carrie’, over een muurbloempje in een of ander klein Amerikaans stadje die woont bij haargodsdienstwaanzinnige moeder, en sluimerend de gave van telekinese bezit. Dat is een gedocumenteerde aandoening waarbij de patiĆ«nt levenloze dingen weet te bewegen, puur op basis van een mentale inspanning.
Het boek werd destijds veel gelezen en er werd een paar jaar later een film van gemaakt, die eveneens een wereldwijd succes zou worden.
De hoofdrol in de film werd gespeeld door de toen nog onbekende jonge actrice Sissy Spacek, een meisje met grote, lichtblauwe ogen, sluik rossig haar en een opvallend wipneusje.

* * *

In de zomer van 1981 reisden mijn broer en ik door Engeland, waar we her en der bij onze familie op bezoek gingen, maar ook om er de dingen te zien die we gewoonlijk moesten missen. Dat is de ellende als je Engelse familie hebt zoals wij. Ben je dan eenmaal in Engeland – en wij maakten bijna elk jaar de oversteek – dan ga je vooral bij je familie op bezoek. In ons geval was dat Cardiff in Wales, waar onze grandma en grandpa woonden. Mijn broer en ik kenden Cardiff en ook de wijk Llandaff waar onze grootouders van moederskant een huis hadden op den duur op ons duimpje. Maar van de normale Engelse trekpleisters – zoals Stonehenge en Brighton – hadden we geen flauw benul.
Dat we nu op bezoek konden gaan bij Carol in Cheltenhamwas al bijzonder, want zo ver noordelijk waren we nog nooit geweest.

Bij een filiaal van de boeken- en tijdschriftenketen WH Smithin Dover hadden we bij aankomst in Engeland elk een boek voor onderweg gekocht. Ik had mij tevreden gesteld met een of ander Amerikaans boek en Jack had zich ‘Carrie’ van Stephen King aangeschaft.

-

Moet je dat huiveringwekkende gezicht op de cover zien, zei Jack, ze ziet er gewoon niet uit.

-

Uhm.

-

Net zoals op de poster van de film.

-

Ja.

-

Het is precies dezelfde foto.


Dat was ook zo. Het is een sterk beeld uit de film, als het verhaal zijn apotheose nadert. Carrie raakt op een schoolfeest besmeurd met varkensbloed, waarop iedereen haar uitlacht. Ze schiet daardoor in een catatonische staat en dan nemen al haar telekinetische krachten het van haar over en richten een verschrikkelijk bloedbad in het kleine stadje aan.
Het was ook een beeld dat ik maar niet kwijt kon raken, nadat ik de film in 1979 had gezien in de stad waar ik was gaan studeren. Diezelfde avond, nadat ik was thuisgekomen van de bioscoop, meende ik haar te zien lopen over het langgerekte grasveld voor de studentenflat waar ik een kamer had.

Sidderend lag ik in bed. Ik hoopte dat ze zo ver mogelijk bij mij uit de buurt bleef.

En ergens ook weer niet.

* * *

Het rare was: ik was juist heel erg met Carrie begaan. Natuurlijk, zo’n verhaal is het ook, net als de film. De sympathie van lezer of kijker ligt nu eenmaal grotendeels bij de hoofdpersoon, vanwege die rare moeder, vanwege het thema van een lelijk eendje dat ineens een mooie zwaan wordt. Dat soort dingen.
Zelfs als alle verschrikkingen beginnen, voel je aanvankelijk nog een zeker begrip.

Bij mij speelde daarnaast mee dat ik duidelijke fysieke overeenkomsten zag tussen de actrice Sissy Spacek en mijn eerste grote liefde Lieke. Ook Lieke was niet moeders mooiste – ben ik ook niet; dat is mijn broer – maar als je haar eenmaal leerde kennen, als je haar kon zien met de ogen van de smoorverliefde jongeman die ik destijds was, dan was zij hetprachtigste meisje ooit. Een plaatje waar ik het liefst van almet dromerige ogen naar bleef staren, en dan had ik ook nog eens het geluk dat ze mijn vriendinnetje was.

Ook Sissy Spacek had in die dagen datzelfde over zich hangen. Niet direct een stuk, of een ‘depke’ zoals wij jongens toen onder elkaar plachten te zeggen. Ze was wat schuchter. Niet helemaal comfortabel met haar eigen schoonheid.
Je moest even kijken, je moest even de tijd nemen, maar als je dat deed, als je geduldig was, als het je lukte de deur van haar hart te openen, dan openbaarde ze zich in al haar glorie en dan deden al die simpele, alleen op uiterlijkheid gebaseerde overwegingen er niet langer toe. Dan zag je haar ineens zoals God haar bedoeld heeft: wonderschoon, grappig, snaaks, teder, een genot om bij te zijn, een eer om naast te mogen liggen.

In de film wordt een klein tipje van deze sluier opgelicht. Je begint de kern van Carrie te zien, je begint haar te voelen, je ziet hoe haar schoonheid naar buiten toe begint te stralen. Maar ja, het is natuurlijk wel een film en in deze film draait het om de gruwelijke climax. Alles is daar in dienst van en bouwt daar naartoe.
Zelfs de jongeman in de film, die halverwege het verhaal de ware Carrie begint te ontdekken, wordt een fataal slachtoffer van haar telekinetische uitbarsting.

* * *

Lieke maakte het uit aan het einde van 1978. Voor mij had dat niet gehoeven. Ik had het gemakkelijk een leven lang met haar kunnen volhouden, maar ondertussen had ik al genoeg dingen verpest.

-

Jij was altijd al een boefje, zei mijn broer die mij al eerder erop had aangesproken ooit met een toenmalig vriendinnetje van hem te hebben geflikflooid.

-

Ik vrees dat het waar is, gaf ik toe.


Sissy Spacek zou later in veel films vaak een au fondgelukkige huisvrouw spelen. Je kon ook goed zien waarom. Het is net alsof zij met het klimmen der jaren alleen maar mooier wordt, de prachtvrouw die ze uiteindelijk – zoals ik altijd al heb geweten – blijkt te zijn.
De film ‘Carrie’ – die haar doorbraak betekende, ook met deangstaanjagende foto van haarzelf op de begeleidende filmposter – heeft geen zichtbare sporen achtergelaten.
Het grootste verschil tussen haar en Lieke – overigensinmiddels ook uitgegroeid tot een prachtvrouw van net in de vijftig – was het haar. Bij Sissy Spacek was dat sluik, bij Lieke waren het grote krullen.

Na zijn nachtmerrie en daarna ook nog eens de confrontatie met de heftige foto van Carrie op de cover van hetgelijknamige boek dat naast zijn kussen lag, had mijn broer zijn bekomst wel gehad. Voor de rest van onze vakantie in Engeland in 1981 zou hij alleen nog maar leuke stripboekjes van Charlie Brown lezen.
Als hij mij dan zo’n boekje gaf wanneer ik me verveelde, dan weigerde ik die pertinent. Weliswaar was ik rond die tijd grotendeels over het verlies van Lieke heen, maar CharlieBrown deed me er onherroepelijk aan terugdenken. Een van de weinige goede dingen die ik namelijk ooit in mijn leven heb gedaan, was een Charlie Brown stripje tekenen voor Lieke toen ze 17 werd in het begin van 1978. Zij was er maar wat blij mee. Zoiets had nog nooit iemand voor haar gedaan.

Een maand later kregen we verkering.

© Bill Mensema



   

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen